Roeien met de wielen die je hebt!

Versnippering

Al veel langer ben ik ervan overtuigd dat we samen, coöperatief, met zijn allen en dan echt met iedereen, onze toekomst moeten vormgeven. Helemaal nu zo duidelijk is dat het doorhobbelen en zaken aan de markt (wie dat dan ook is) overlaten niet werkt. Mensen protesteren niet voor niets omdat ze niet gehoord worden met als laatste getuige hiervan de uitslag van de provinciale verkiezingen. Marktwerking en/of neoliberalisme hebben voor een verregaande uitholling van onze samenleving gezorgd. Een elite die binnen oude referentiekaders blijft regeren, acteren en negeren. Onverlet of ze in de politiek, het bedrijfsleven of instellingen de macht (nog) uitoefenen.Hoe komt dat dan en vooral hoe kunnen we dit nu anders doen?!

Stuurloos

Tegenwoordig laten we veel aan de mensen zelf over om te beslissen. Verregaande digitalisering en communicatie werkt dat natuurlijk in de hand. De markt is transparant en je komt er als burger niet meer mee weg om niet geïnformeerd te zijn. Maar ligt er andersom niet ook, of zelfs een veel sterkere verantwoordelijkheid om zelf nóg beter geïnformeerd te zijn om zo de burger goed te kunnen informeren? Eerder was het de financiële wereld waar we de excessen zagen: woekerpolissen, schulden, exorbitante ontwikkelingen in de huizenmarkt, etc.Burgers moesten zelf wikken en wegen, zonder de kleine lettertjes te (kunnen) lezen. Vergelijkbaar is er nu weer op veel terreinen een wildgroei aan oplossingen rondom zorg, energie, onderwijs, werk, inkomen en voedsel. Met heel veel kleine lettertjes. Tijd voor andere actie dus. Verbeter de manier waarop we beleid, strategie en richting ontwikkelen en dan zullen de verkiezingsuitslagen ook niet zo’n verrassing zijn. Tegenwerpingen en tegendruk uiten zich dan lang voordat de wanhoop zich manifesteert in een kieshokje.

Versnippering

Met dutch zijn we al zeker 10 jaar nauw betrokken bij allemaal groene, duurzame en sociale initiatieven. Van betrokkenheid bij B-corps, MVO Nederland, DGZ, SENL, DBL, N&M, Circulaire Hotspot, Nudge, SanBoeCo, Smart City Strategie, transitiecoalitie Voedsel, en zo kan ik nog wel even doorgaan, tot zelfs een politieke partij (Partij 1). De essentie is dat er allemaal goede ideeën en plannen zijn, dat iedereen zijn best doet om – vaak in een abonnementsmodel – de wereld te verbeteren. Alleen… Het blijven losstaande initiatieven die zich niet (onderling aan elkaar) verbinden, waardoor we niet vooruitkomen. Iedereen is zeg maar steeds opnieuw het wiel aan het uitvinden. Maar hoe moet het dan wel?

Vier wielen

Tjeenk Willink heeft recent een boekje geschreven ‘Groter denken, kleiner doen’, ik heb het nog niet gelezen, maar alleen de titel inspireert me al. Groter denken is groter dan jij en ik, groter dan alleen je familie, je bedrijf, je vrienden, groter dan het land. Daar is al een wiel voor uitgevonden: de SDG’s (Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties, de duurzame doelen voor 2030, waar we ons aan hebben verbonden).

Een ander wiel is het erkennen dat het met name de mensen zijn die er belang bij hebben dat onze samenleving ook toekomstbestendig blijft – of dat nou klimaat, het samen leven en werken of iets andersis. Dat vraagt om de juiste info, de juiste kennis en de juiste vaardigheden, veel meer dan het nog steeds obligate rekenen en taal. Onderwijs van 2 tot 96 jaar, dus ook veel verder na je 20ste. Uitleg over de maatschappelijke uitdagingen, zoals klimaat, uitputting aarde, mobiliteit, participatie en digitalisering. Want uiteindelijk is met name onbegrip is de bodem voor de demagogen.

Landen die op ons voor lopen hebben vaak meer visie, en in ieder geval meer daadkracht. Denk aan Duitsland met de Energie-wende, Scandinavië met betrekking tot gelijkheid en voedsel, Estland als democratie of Israël als het gaat om veiligheid. Het adapteren van beproefde aanpakken, en gewoon implementeren, zie ik ook als een wiel.

Om vier wielen te hebben om mee te rijden, zodat je de wagen AAN kunt zetten, is saamhorigheid onmisbaar. In succes (neem bijvoorbeeld voetbal), maar ook als het tegenzit bij aanslagen zoals in Utrecht. Polderen nieuwe stijl dus vanuit een bovenliggende ambitie of doelstelling, boven eigen belang op de korte termijn.

Roeien met de wielen die je hebt

Kortom, vier wielen. Doelen, Kennis, Daadkracht en Saamhorigheid. We hebben ze, we hoeven ze niet uit te vinden. Laat de overheid, de elite, enerzijds faciliteren door richting (visie, focus) te geven en middelen (kan geld zijn, maar ook capaciteit) ter beschikking te stellen en anderzijds ook ruimte aan de mensen, om zelf, met je buren, je dorp, je school, je bedrijf invulling te gaan geven aan onze toekomst. De weg is misschien langer, maar laten we om te beginnen elkaar gewoon eens in het midden ontmoeten.

Wat mij betreft is het reservewiel OP de wagen er dan ook een van Verantwoordelijkheid, van jou en mij, van het bedrijf, de school, de ouder, de leerkracht van iedereen. Laten we met elkaar de verantwoordelijkheid nemen om er samen de schouders onder te zetten: voor ons dus geen gele hesjes, maar een groene (duurzame) overall.

Meino Zandwijk

Deel dit bericht